Facebook

Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ / Katerina Anghelaki Rooke

 

a cura di Massimiliano Damaggio

 

Io non sono un critico, e se scrivo di poeti è solo perché la poesia è la mia stessa vita. In questo senso, ho sempre sentito molto vicina e necessaria la poesia di Katerina Anghelàki-Rooke perché nasce con la stessa esigenza: quella, appunto, di mantenerci in vita. Nell’intervista che ho scelto per presentare la poetessa, è questa una delle prime cose che dice: Per me la poesia è l’occupazione più bella che il destino potesse offrirmi. Così, quando leggo i suoi testi, la prima cosa che vedo è la  necessità dello scrivere. Ciò che è ricerca linguistica, di espressione – che pure è fortissima – passa felicemente, e giustamente, in secondo piano. Fare poesia perché è l’unica cosa che in realtà si sa fare. La poesia come necessità. Tutto ciò non è altro che una supposizione da parte mia. L’unica volta che ebbi la possibilità di parlare con la Anghelàki, non lo feci per timidezza. La guardavo da lontano. E forse era superfluo andare incontro a un corpo che, di per sé, è un contenitore di parole rovesciate sulla carta in forma di versi.

Intervista

katerina_anghelaki-rookeKaterina Anghelàki-Rooke è nata ad Atene nel 1939. Vive nel quartiere di Exàrchia. È di professione traduttore e interprete, laureata presso l’università di Ginevra, in inglese, francese e russo. La sua prima pubblicazione risale al 1956, sulla rivista letteraria “Epoca nuova”, ad opera dello zio Nikos Kazantsàkis. Ha pubblicato più di venti libri di poesie, e sue traduzioni sono apparse su riviste e giornali greci e stranieri.

 

 

 

 

Η ανορεξία της ύπαρξης

 

Δεν πεινάω, δεν πονάω, δε βρωμάω

ίσως κάπου βαθιά να υποφέρω και να μην το ξέρω

κάνω πως γελάω

δεν επιθυμώ το αδύνατο

ούτε το δυνατό

τα απαγορευμένα για μένα σώματα

δε μου χορταίνουν τη ματιά.

Τον ουρανό καμιά φορά

κοιτάω με λαχτάρα

την ώρα που ο ήλιος σβήνει τη λάμψη του

κι ο γαλανός εραστής παραδίνεται

στη γοητεία της νύχτας.

Η μόνη μου συμμετοχή

στο στροβίλισμα του κόσμου

είναι η ανάσα μου που βγαίνει σταθερή.

Αλλά νιώθω και μια άλλη

παράξενη συμμετοχή∙

αγωνία με πιάνει ξαφνικά

για τον ανθρώπινο πόνο.

Απλώνεται πάνω στη γη

σαν τελετουργικό τραπεζομάντιλο

που μουσκεμένο στο αίμα

σκεπάζει μύθους και θεούς

αιώνια αναγεννιέται

και με τη ζωή ταυτίζεται.

Ναι, τώρα θέλω να κλάψω

αλλά στέρεψε ως και των δακρύων μου η πηγή.

 

 

 

 

L’anoressia dell’esistenza

 

Non ho fame né odore né dolore

forse altrove nel profondo soffro e non lo so

faccio finta di ridere

non desidero l’impossibile

il possibile nemmeno

i corpi a me proibiti

non mi saziano lo sguardo.

A volte guardo il cielo

con questa voglia

quando il sole spegne il suo bagliore

e l’amante celeste si arrende

all’incanto della notte.

Il mio solo partecipare

al vortice del mondo

è il respiro che emetto regolare.

Ma sento anche un’altra

strana complicità;

d’improvviso mi prende l’ansia

per il dolore dell’uomo.

Si distende sulla terra

come drappo cerimoniale

che pregna di sangue

ricopre miti e dei

si rigenera nei secoli

e coincide con la vita.

Sì, adesso voglio piangere

ma la fonte fino alle lacrime è secca.

 

 

 

 

 

 

 

Η ευλογία της έλλειψης

 

Ευγνωμονώ τις ελλείψεις μου.

Ό,τι μου λείπει με προστατεύει

από κείνο που θα χάσω.

Όλες οι ικανότητές μου,

που ξεράθηκαν στο αφρόντιστο χωράφι της ζωής,

με προφυλάσσουν από κινήσεις στο κενό,

άχρηστες, ανούσιες.

Ό,τι μου λείπει με διδάσκει.

Ό,τι μου ‘χει απομείνει

μ’ αποπροσανατολίζει,

γιατί μου προβάλλει εικόνες απ’ το παρελθόν

σαν να ‘ταν υποσχέσεις για το μέλλον.

Δεν μπορώ, δεν τολμώ

ούτ’ έναν άγγελο περαστικό

να φανταστώ, γιατί εγώ

σ’ άλλον πλανήτη, χωρίς αγγέλους

κατεβαίνω.

Η αγάπη, από λαχτάρα που ήταν,

έγινε φίλη καλή.

Μαζί γευόμαστε τη μελαγχολία του Χρόνου.

Στέρησέ με – παρακαλώ το Άγνωστο –

στέρησέ με κι άλλο.

Για να επιζήσω.

 

 

 

 

La benedizione della mancanza

 

Rendo grazie alle mie mancanze.

Ciò che mi manca mi protegge

da ciò che perderò.

Ogni mia capacità

disseccata nel campo incolto della vita

mi preserva dal fare gesti a vuoto,

inutili, banali.

Ciò che mi manca m’insegna.

Ciò che mi è rimasto

mi disorienta,

perché mi proietta immagini dal passato

come fossero promesse del futuro.

Non posso, non oso

supporre nemmeno un angelo

fugace, perché io

su un altro pianeta, senza angeli

discendo.

L’amore, desiderio che era

è ora un buon amico.

Insieme assaporiamo la malinconia del Tempo.

Privami  – prego lo Sconosciuto –

privami di altro ancora.

Per farmi sopravvivere.

 

 

 

 

 

 

 

Ο θρίαμβος της σταθερής απώλειας

 

Δε θά΄μαστε ποτέ

αυτό που είμαστε στιγμιαία

άλλ΄είναι θριάμβος

αυτή η σταθερή απώλεια.

Σώζεται μόνο

η σιωπή του φύλλου

σκουραίνει το σώμα

μαζί με τη μέρα

ως της νύχτας την απρόσμενη

λάμψη του μαύρου.

Θραύσματα ζωής

αντικαταστούν τα χρώματα

στις μικρές απεικονίσεις

του όνειρου

αμυχές

τις σκιές φωτός

στο προσωρινό δέρμα.

Τυφλή στο τόσο μαύρο

ζήταγα θεό

και μού ΄διναν ένα μονάχα

δάχτυλο για να τριφτώ

θριαμβεύω τώρα

στα πιο κρυφά μέρη

όπου συλλαμβάνεται

η ιδέα: εδώ

μαθαίνω επιτέλους

πως θα φύγω πρώτη.

 

 

 

 

Il trionfo della perdita costante

 

Non saremo mai

ciò che a momenti siamo

ma è un trionfo

questa perdita costante.

Si salva solamente

il silenzio della foglia

il corpo scurisce

insieme con il giorno

fino al lampo inaspettato

del nero della notte.

Frammenti di vita

sostituiscono i colori

nelle piccole immagini

del sogno

abrasioni

ombre di luce

sulla pelle provvisoria.

Cieca in tanto nero

cercavo dio

e mi diedero soltanto

un dito per consumarmi

adesso io trionfo

nei luoghi più nascosti

dove prende forma

l’idea: qui

alla fine imparo

a partirmene per prima.

 

 

 

 

 

 

 

Η αλλοτρίωση της έλξης

 

Η σάρκα έγινε σελίδα

το δέρμα χαρτί

το χάδι έννοια αφηρημένη

το σώμα καινούρια θεωρία του ανύπαρχτου.

Αλήθεια, πώς να περιγράψω

τη φύση όταν μ’ έχει εγκαταλείψει

και μονο στην πρεμιέρα του φθινοπώρου

θυμάται να με προσκαλέσει καμιά φορά;

Ελπίζω να βρω το θάρρος

μια τελευταία επιθυμία να εκφράσω:

γδυτό ένα ωραίο αρσενικό να δω

να θυμηθώ, σαν τελευταία εικόνα

να κουβαλώ το ανδρικό σώμα

που δεν είναι ύλη

αλλά η υπερφυσική ουσία του μέλλοντος.

Γιατί αυτό θα πει ηδονή:

ν’ αγγίζεις το φθαρτό

και να παραμερίζεις τον θάνατο.

 

 

 

 

 

 

L’alienazione dell’attrazione

 

La carne divenne pagina

la pelle carta

la carezza concetto astratto

il corpo nuova teoria dell’inesistente.

Davvero, come descrivere

la natura quando mi ha abbandonata

e solo alla prima dell’autunno

a volte ricorda di invitarmi?

Spero di trovare il coraggio

per esprimere un ultimo desiderio:

vedere un bel maschio svestito

ricordare, come ultima immagine

portare con me il corpo d’uomo

che non è materia

ma sostanza sovrannaturale del futuro.

Perché questo è il piacere:

sfiorare il corruttibile

e scansare la morte.

 

 

 

 

 

Λέει η Πηνελόπη

 

And your absence teaches

me what art could not

Daniel Weissbort

Δεν ύφαινα, δεν έπλεκα,

ένα γραφτό άρχιζα, κι έσβηνα

κάτω απ’ το βάρος της λέξης

γιατί εμποδίζεται η τέλεια έκφραση

όταν πιέζετ’ από πόνο το μέσα.

Κι ενώ η απουσία είναι το θέμα της ζωής μου

–απουσία από τη ζωή –

κλάματα βγαίνουν στο χαρτί

κι η φυσική οδύνη του σώματος

που στερείται.

Σβήνω, σχίζω, πνίγω

τις ζωντανές κραυγές

«πού είσαι έλα σε περιμένω

ετούτη η άνοιξη δεν είναι σαν τις άλλες»

και ξαναρχίζω το πρωί

με νέα πουλιά και λευκά σεντόνια

να στεγνώνουν στον ήλιο.

Δε θα ’σαι ποτέ εδώ

με το λάστιχο να ποτίζεις τα λουλούδια

να στάζουν τα παλιά ταβάνια

φορτωμένα βροχή

και να ’χει διαλυθεί η δική μου

μες στη δική σου προσωπικότητα

ήσυχα, φθινοπωρινά…

Η εκλεκτή καρδιά σου

–εκλεκτή γιατί τη διάλεξα –

θα ’ναι πάντα αλλού

κι εγώ με λέξεις θα κόβω

τις κλωστές που με δένουν

με τον συγκεκριμένο άντρα

που νοσταλγώ

όσο να γίνει σύμβολο Νοσταλγίας ο Οδυσσέας

και ν’ αρμενίζει τις θάλασσες

στου καθενός το νου.

Σε λησμονώ με πάθος

κάθε μέρα

για να πλυθείς από τις αμαρτίες

της γλύκας και της μυρουδιάς

κι ολοκάθαρος πια

να μπεις στην αθανασία.

Είναι σκληρή δουλειά κι άχαρη.

Μόνη μου πληρωμή αν καταλάβω

στο τέλος τι ανθρώπινη παρουσία

τι απουσία

ή πώς λειτουργεί το εγώ

στην τόσην ερημιά, στον τόσο χρόνο

πώς δεν σταματάει με τίποτα το αύριο

το σώμα όλο ξαναφτιάχνει τον εαυτό του

σηκώνεται και πέφτει στο κρεβάτι

σαν να το πελεκάνε

πότε άρρωστο και πότε ερωτευμένο

ελπίζοντας

πως ό,τι χάνει σε αφή

κερδίζει σε ουσία.

 

 

 

 

 

Dice Penelope

 

And your absence teaches

me what art could not

Daniel Weissbort

 

Non tessevo né intrecciavo

prendevo a scrivere, cancellavo

sotto il peso della parola:

l’espressione perfetta è intralciata

quando dentro si è schiacciati dal dolore.

E mentre l’assenza è il tema della mia vita

– assenza dalla vita –

dalla carta sgorgano lacrime

e il naturale dolore del corpo

sterilizzato.

 

Cancello, strappo, soffoco

le urla vive

“dove sei vieni ti aspetto

questa primavera non è come le altre”

e ricomincio la mattina

con nuovi uccelli e lenzuola bianche

che asciugano al sole.

Non sarai mai qui

a dare acqua ai fiori con la canna

i vecchi soffitti che perdono acqua

carichi di pioggia

per questo sciogliersi della mia

nella tua natura

tranquillamente, autunnalmente…

Il tuo cuore eletto

– eletto perché l’ho scelto –

sarà sempre altrove

e io taglierò a parole

i fili che mi legano

a un uomo in carne e ossa

che rimpiango

finché Ulisse non diventi simbolo di Nostalgia

e navighi i mari

di ogni mente.

Ti scordo con passione

ogni giorno

per lavarti dai peccati

di profumo e dolcezza

e così purificato, tu

entri nell’immortalità.

È un lavoro duro, e ingrato.

Mia sola ricompensa, alla fine

capire la presenza umana

l’assenza

o come funziona l’io

in tanto deserto, in tanto tempo

come il domani con niente si ferma

il corpo si riedifica sempre

si alza e cade dentro il letto

come fatto a pezzi

a volte malato, a volte innamorato

e spera

di guadagnare in essenza

ciò che al tatto ha perduto.

 

 

 

 

 

 

 

Στη Λυπιού και πάλι

 

1

 

Εδώ σπουδάζεις τη σιωπή

σα να ’ταν ξένη γλώσσα

κι αν έχεις ασκηθεί αρκετά

ξέρεις να ξεχωρίζεις τη διάλεκτο

της μέρας απ’ τη βαριά προφορά

της νύχτας.

Τα πουλιά τα μαθαίνεις απ’ έξω

όπως και το φως που αλλοιώνει

τη σημασία του τίποτα.

Δεν θα μπορέσεις ποτέ αυθόρμητα

να εκφραστείς σ’ αυτή τη γλώσσα

όμως θα σ’ αιφνιδιάζει πάντα η αλήθεια της.

Διαβάζεις τα δέντρα, τα βουνά στο πρωτότυπο.

Λες: Τι έχω εγώ να πω σ’ αυτή τη γλώσσα;

Το πληγωμένο ζώο μέσα σου βαθιά δεν απαντά.

Σωπαίνει.

 

 

2

 

Ξέσπασ’ η βροχή σήμερα

σ’ ένα ακατανόητο υβρεολόγιο.

Στο γυαλί της Τιβί οι κινήσεις

των ανθρώπων χωρίς ήχο:

χαμόγελα, σώματα, αγκαλιές,

χειραψίες, δέσιμο γραβάτας, μπουνιές…

Δεν άκουγα τα λόγια

και μου φαινόταν παράλογη

η γραφειοκρατία της ύπαρξης.

Γιατί, γιατί αυτός ο γλυκός αφηρημένος;

Με τι συντάσσεται το πάθος;

Φαίνεται λησμόνησα το συντακτικό

της νιότης.

 

 

3

 

Στον κήπο του καπηλειού

είναι άνοιξη κι οι ανθισμένες

καστανιές πονόψυχα σκύβουν

πάνω στους συνταξιούχους.

Μούσια, μουστάκια λευκά

λίγο γέλιο στα μπλε ξεπλυμένα

ματάκια πίσω απ’ τον αφρό της μπίρας

η σερβιτόρα λυγερή

σαν κούκλα μόλις βγαλμένη απ’ το κουτί

με τη μάρκα του θεϊκού πολυκαταστήματος

ακόμη στο λαιμό της.

 

 

 

 

Di nuovo a Lipiù

 

1

 

È qui che studi il silenzio

come fosse una lingua straniera

e se ti sei esercitato abbastanza

puoi distinguere il dialetto

del giorno dalla cadenza pesante

della notte.

Gli uccelli li impari a memoria

così come la luce che altera

il senso del nulla.

Mai potrai spontaneamente

esprimerti in questa lingua

ma sempre ti sorprenderà la sua verità.

Leggi gli alberi, i monti in originale.

Dici: Io che posso dire in questa lingua?

L’animale ferito in me profondo non risponde.

Ammutolisce.

 

 

2

 

Oggi giorno di diluvio

in un turpiloquio incomprensibile.

Sullo schermo della tv si muovono

gli uomini senza suono:

sorrisi, corpi, abbracci,

gesti, nodi di cravatta, pugni…

Non sentivo le parole

e mi sembrava assurda

la burocrazia dell’esistenza.

Perché, perché questo dolce distratto?

Con che si regge la passione?

È chiaro ho scordato la sintassi

della giovinezza.

 

 

3

 

Nel giardino dell’osteria

è primavera e i castagni

fioriti si chinano pietosi

sopra i pensionati.

Barbe e baffi bianchi

negli occhi blu e slavati una risata scarsa

oltre la schiuma della birra

la cameriera snella

come una bambola appena uscita dalla scatola

con il marchio divino dei grandi magazzini

ancora intorno al collo.

 

 

 

 

 

 

 

 

Θέλω να γράψω ένα ποίημα (I)

Θέλω να γράψω ένα ποίημα

για την πραγματικότητα

αυτή που δεν έζησε ποτέ κανείς

αφού ο καθένας

στη δική του βρέθηκε φυλακισμένος

αιώνες τεντώνοντας τα χέρια προς τα έξω.

Την πραγματικότητα

που ίσως γνωρίζουν οι πεθαμένοι

εκεί στις βαθιές χαράδρες

της ανυπαρξίας

όπου κανένα σαρκικό παραμύθι

δεν πείθει

κι άχρωμα μούρα

πέφτουν σ’ αναίσθητα σώματα.

Την πραγματικότητα

που αν σ’ άγγιζε ποτέ

θ’ αναγνώριζες αμέσως σαν τη μόνη αλήθεια

έξω απ’ της δικής σου επιβίωσης

τις φαντασιώσεις.

Θα ‘ταν ζεστή άραγε, θα ‘χε του πελάγου τη μυρωδιά

ή αμετάκλητη χωρίς να δωρίζει

ούτε μια ώρα προθεσμία;

Θα ‘θελα να γράψω ένα ποίημα

για μια πραγματικότητα

που δεν θα με είχε περιλάβει

αλλά τρομάζουν οι στίχοι…

Ούτε το σκέφτονται

ούτε προσπαθούν.

 

 

 

 

Voglio scrivere una poesia (I)

 

Voglio scrivere una poesia

sulla realtà, quella

che nessuno ha mai vissuto

perché ognuno

nella propria s’è trovato intrappolato

all’infinito, le mani protese all’esterno.

La realtà

che forse conoscono i defunti

là nella profonde gole

dell’inesistenza

dove nessuna favola di carne

persuade

e more incolori

cadono su corpi insensibili.

La realtà

che se mai ti ha sfiorato

riconosceresti subito come sola verità

oltre le fantasticherie

della tua sopravvivenza.

Sarebbe calda allora, avrebbe il profumo del golfo

o irreversibile, senza regalarti

nemmeno un’ora di proroga.

Vorrei scrivere una poesia

sulla realtà

che non mi avrebbe incluso

ma i versi hanno paura…

Nemmeno ci pensano

nemmeno ci provano.

 

 

 

 

 

 

 

Θέλω να γράψω ένα ποίημα (III)

 

Θέλω να γράψω ένα ποίημα

για την πρώτη φορά που βρέθηκα γυμνή

χωρίς νάμαι πια μικρή

για τα μάτια του άντρα

πώς μέτραγαν τις ατέλειές μου

πριν τις ξεπεράσουν

για τα δάκτυλα που ακολουθούσαν τα μάτια

για τον πρώτο πόνο, το πρώτο άνθος

όταν άνοιξε μες στο σκοτάδι που με χάιδευε σαν φως

για τα ρούχα, τόσο ενοχλητικά μετά

για τα φαγητά που ξύπναγαν πια

μιαν άλλη πείνα.

Θέλω να γράψω ένα ποίημα

για την πρώτη φορά…

Αλλ’ ούτ’ η ψυχή μου τη γεύση αυτή

δεν έχει συγκρατήσει.

 

 

 

 

Voglio scrivere una poesia (III)

Voglio scrivere una poesia

per la prima volta che mi son trovata nuda

e piccola non ero più

agli occhi dell’uomo

come contavano le mie imperfezioni

prima di superarle

per le dita che seguivano gli occhi

per il primo dolore, il primo fiore

quando sbocciò nel buio che mi carezzava come luce

per i vestiti, così fastidiosi poi

per le pietanze che risvegliavano

un’altra fame.

Voglio scrivere una poesia

per la prima volta…

Ma la mia anima nemmeno questo gusto

ha saputo trattenere.

No widget added yet.

geo_public:
0, 0, 0, 0, 0, 0

  1. leopoldo attolico Reply

    Sicuramente un talento di prima grandezza .
    Grazie
    Buon 2015 !!!
    leopoldo –

    1. Kolibris Reply

      Grazie della lettura Leopoldo, buon 2015!

  2. Pingback: Da Via Lepsius un nuovo abbraccio alla Grecia | Via Lepsius

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Follow Us

Get the latest posts delivered to your mailbox:

%d bloggers like this: